سيبستان: مرکز نشر دانشگاهی، رصدخانه مراغه ما

:: ادونيس نماينده جهانی ناشناخته برای ما
:: آن که عمل کرد و آن که خيال بافت
:: ماه و اسب
:: نوشی و نگرانی هايش
:: Love is the answer
:: روش گنجی به نتيجه رسيد
:: آن که گفت نه آن که گفت آری
:: وداع با دکتر سروش
:: آموختن از مارکس
:: دفاع از آزادی بيان: مجرد يا انضمامی؟
:: تاريخنگاری، روش شناسی بومی و فرهنگ مصرفی
:: برگ آخر کتابچه
:: يهوديانی که مثل شارون فکر نمی کنند
:: ايرانيان دات کام
:: خشت و آينه وبلاگ
:: چنين گفت داريوش آشوری
:: حلقه فرخنده
:: مهر لعنت
:: شهر هشتم
:: زمستانی بود آن سال...
:: با همه شکستگی ارزد به صد درست
:: حلقه ملکوت
:: مايل هروی
:: دو رند خراسانی

در وضع امروز ایران هر اتفاقی محتمل است |:| خانه بدوش یا خدا بدوش |:| نشانه های فروپاشی در دانشگاه |:| یک متن کمیاب از ثبت یک مشکل عمومی: بلد نبودن رقص |:| جدی ترین وبلاگ فارسی در سیاست |:| هزارتو در سال یک-هزار-روزگی |:| گالری هنرهای ایرانی |:| مردم چه منتی می گذارند می خواهند دو کلمه بنویسند |:| تب اتوریته ستیزی |:| برای خدمت به خلق خدا ترویج خرافه لازم نیست |:| [بايگانیِ لينکدونی]

Iranians For Peace

حلقه ملکوت
ملکوت غربی
سايت فيلم چرخ و فلک
نامه های عاشقانه يک پيامبر
مصحف با قرائت و امکان جستجو
تحقيقات کامپيوتری در علوم اسلامی
خبرگزاری آينده روشن
شريعت عقلانی
از شهر خدا تا شهر دنيا
ايران و جامعه اطلاعاتی
همه وبلاگهای من
سال-نماهای وبلاگی 84
نوشته هايی که يادواره اند
کتابنامه: فروش کتاب فارسی
بياض
لوح
ادبستان خزه
مجله هفت سنگ
مجله واژه
مجله فروغ
مجله دوات
مجله خزه
مجله بخارا
محمد خاتمی
عبدالکريم سروش
داريوش آشوری
محسن سازگارا
عمادالدين باقی
علی طهماسبی
فريد حائری نژاد
خسرو ناقد
عبدالله شهبازی
تریبون فمینیستی ايران
زنان ايران
سمرقند
باغ ايرانی
کاخ گلستان
آيدين آغداشلو
وبستان: رضا دقتی
کلاشينکف ديجيتال
فرهنگ تاجيک
چهره های فرهنگ تاجيک
تاجيکان از چشم دوربين
بهشت تقسيم شده
مثل نان سمرقندی
از سمرقند تا دوشنبه
هويت تاجيکی
عکاسی دات کام
ايرانيان
لينکستان تاريخ ايران
سايت جامع پارتيان
فصلنامه ارغنون
ايران امروز
ايران در سايت روزنامه گاردين
عکسهای خبری بی بی سی
عکسهای روزانه از تهران
راهنمای ايرانيان در بريتانيا
وبلاگ نويسان مهدی گرا
انصار نيوز
روزنامه روز
روزنامه شرق
شهروند
بازتاب
انتخاب
خبرگزاری ميراث فرهنگی
هومولونوس
کاريکاتورهای ايرانی
نمايه مجلات داخل ايران
راهنمای سايت های افغان
آينه افغانستان
الخليج العربی
الشرق الاوسط - انگليسی
Tehran Avenue
Wong Kar Wai
Thoughtland
Persian Students in the UK
Andrew Sullivan
HAWCA
International Crisis Group
Alan Sokal
Prospect Magazine
Counter Punch
New Yorker
Economist
Davlatmand and Whirling Tajik Dancers
The Prokudin-Gorskii Photographic Records
The American Israel Public Affairs Cmtt
Time photoessays
Best British Blogs
Kargah
Marge Casey
Fleurs du Mal
Forugh Farrokhzad

September 28, 2004

مرکز نشر دانشگاهی، رصدخانه مراغه ما

دکتر نصرالله پورجوادی از آن مردانی است که بسيار ستايش کرده ام. حالا شايد از يادها رفته باشد که او در چه دوران عسرتی کوشيد از جريان هجوم به دانشگاه در عصر انقلاب فرهنگی سيد حسين موسوی و همفکران تندروش چيزی بسازد که در عمل به ساختن دانشگاه برسد. ويران کردن دانشگاه های آبادی که از عصر پهلوی به ارث رسيده بود اگرچند پيش از آن آغاز شده بود و صحن دانشگاه به صحنه جنگ نفرت انگيز گروههای سياسی تبديل شده بود اما ويرانی آن را انقلاب فرهنگی به اوج رساند. گروههاگروه استاد دانشگاه که سرمايه های بزرگ انسانی بودند يا اخراج شدند يا استعفا کردند يا بازنشسته شدند يا تن به مهاجرت دادند يا در انزوا پوسيدند. دورانی تلخ تر از آن بر دانشگاه های ما نگذشت.

من ياد می آورم که در يک عصر سرد پاييزی يا زمستانی تهران بود که شماره ای از نشردانش را خريده بودم و در حاليکه در پياده رو جلو دانشگاه شريف می رفتم آن را ورق می زدم. شماره يکم يا دويم آن بود. مجله لاغری که هنوز شکل نگرفته بود. اما در همان اندام نحيف که گويای وضع فرهنگ در عصر انقلاب فرهنگی بود باز دل مرا و بسياری را خوش می داشت. بزودی آن گياه ضعيف بال و پری باز کرد و باليد. نشر دانش مثل مرکز نشر مجمع همه گريختگان و ترسخوردگان و رانده شدگان از نخبگان اهل قلم شده بود. بی اغراق در آن سالهای سخت هر کسی که سرش به تنش می ارزيد در مرکز جمع شد يا رفت و آمد پيدا کرد و در نشر دانش نوشت.

من با تاريخ آشنا بودم. خوانده بودم که وقتی مغول حمله کرد همه دانشوران يا کشته شدند يا از گرسنگی مردند يا دق کردند يا راه مهاجرت گزيدند يا در انزوا به خوره خلوت خود خوردند. کسی فريادرس آنها نبود. تا مرد بزرگی مانند خواجه نصيرالدين طوسی چاره انديشيد و رصدخانه مراغه را بنياد گذارد. آن رصدخانه در حقيقت پناهگاه کتاب و کتابدوستان بود. بزرگترين کتابخانه بعد از مغول را داشت که تا 400 هزار کتابهايش را شماره داده اند که از عظمت آن حکايت می کند ( کتابخانه ملی ما در آغاز انقلاب چيزی بالغ بر 120 هزار جلد کتاب داشت). رصدخانه مجمع علما بود از هر دستی از طبيب و حکيم تا شاعر و اديب و مترجم و رسام و وراق و کتاب آرا و مينياتوريست و البته رياضيدانان و اخترشناسان و ديگران و ديگران. و هر يک را از گوشه ای دعوت کرده و به اميدی دل خوش داشته. رصدخانه مراغه پناهگاه عالمان پراکنده شده بود. من هميشه مرکز نشر را با رصدخانه مقايسه می کردم و پورجوادی را با خواجه حکيم نصيرالدين طوسی.

پورجوادی همه کسانی را که توانست، در مرکز نشر گرد آورد و به دستشان کار سپرد و از آنان حمايت کرد. دانشگاهها تعطيل بود و دلها سرد. او دل بسياری را گرم کرد و چراغ دانش و بحث را روشن نگاه داشت. تا چند سالی قصه همين بود. بعدها بود که بتدريج تريبون های ديگر و نهادهای ديگر پيدا شدند و کسانی از داخل حکومت دست کم به حمايت گروههای معينی از دانشوران پرداختند و رصدخانه های کوچک و بزرگ ديگری ساخته شد. برخی از آنها را رجال سياسی پايه گذاردند. ولی همه آنها کم و بيش از الگوی مرکز نشر پيروی کردند. اما هيچيک- به استثنای مرکز دايره المعارف بزرگ اسلامی که قصه ای جدا دارد- در صداقت و گرمدلی و پشتکار و دوری از اهواء سياسی به پای مدير مرکز نشر دانشگاهی که خود از عالمان درجه اول بود نرسيدند. مرکز نشر بسيار سنت های نيک پايه گذاشت که سرنوشت کتاب را در ايران تغيير داد. اينها گرچه به دست بسيار اهل ذوق و فن و دانش انجام شد اما اگر پشتيبانی دکتر پورجوادی نبود هرگز جمع نمی آمد تا به جايی برسد و در پراکنده دلی ها و پريشانی ها معمول آن سالها از بين می رفت مثل بسياری از آنچه به اين سبب هرگز به هيچ جا نرسيد.

نقش نصرالله پورجوادی در همه اينها بنيادين بوده است و سخت ستودنی. من توفيق کار با او را هيچگاه نيافتم اما هر گاه به نمايشگاه يا فروشگاه مرکز رفتم و کتابی آراسته و قاعده مند و خواندنی يافتم بر قدرشناسی ام از او افزود. او ستاره ای در آسمان پر هول آن سالهای بی رونقی علم و دانشگاه بود. ستاره ای که اميد را در دل کسان بسياری چون من زنده نگه می داشت. امروز وقتی در شرق خواندم که غريبانه از مرکز نشر رفته است دلم گرفت. ما هميشه با خدمتگزاران خود بد رفتار می کنيم. گفتم اين چند کلمه را به پاس حقی که او بر گردن من دارد و فرهنگ و کتاب و علم در آن سالها، بنويسم. وای بر مردمی که قدر بزرگان خود را نشناسند.

در وب: خسرو ناقد، جفای ساليان، دلايل سياسی برکناری پورجوادی، ناقد دات نت
سعيد حنايی کاشانی، پورجوادی کوششگری تنها در پديدار شناسی شعر عرفانی فارسی، فل سفه

Send to

Friend's Email:

Your Email :

نقد و نظر

سلام

Posted by: hamid at October 4, 2004 12:42 PM

سلام

كتابخانه كه ميروم دنبال سهم ايران در بازار انديشه ام و چه خالي....

امروز يادداشت شما را خوانده بودم. به كتابخانه ي عربي دانشگاه رفتم و لابلاي كتابهاي عربي و لاتين و عبري و يوناني چشمم به آرم نشر دانشگاهي خورد. الصيدنه بيروني با تصحيح مرحوم زرياب.

راستي سهم ما و بضاعت ما همين است؟

Posted by: مهشا at September 28, 2004 6:30 PM




	2